Tom 1. „Siedem wieków Dąbrowicy”, red. Cezary Taracha
O Autorze : Praca zbiorowa
Opis: W 2017 roku Dąbrowica będzie obchodziła 700 rocznicę swego istnienia. Powstała w XIV stuleciu, a szczególną rolę w jej dziejach odegrał ród Firlejów. W XVI i pierwszej połowie XVII wieku Firlejowie zaliczali się do grona najbardziej wpływowych i zamożnych rodów magnackichRzeczypospolitej. Zasiadali w Izbie Poselskiej i w Senacie, pełnili najwyższe funkcje w administracji centralnej i lokalnej, w dyplomacji i w Kościele. Zakładali miasta i wsie, hojnie wspierali rozwój nauki, kultury i sztuki. To pod ich patronatem tworzył Jan Kochanowski. Przez długi czas najważniejszą siedzibą rodu była Dąbrowica, która zawdzięcza Firlejom okres swej największej świetności. Na przełomie XVI i XVII wieku stała się jednym z centrów politycznych Lubelszczyzny. W późniejszym okresie Dąbrowica przechodziła różne koleje losu, zmieniali się jej właściciele, a wspaniały późnorenesansowy pałac Firlejów stopniowo ulegał zniszczeniu. Jej znaczenie na mapie Lubelszczyzny wzrosło ponownie w wieku XX. Właśnie stąd do bitwy z Rosjanami pod Jastkowem (1915) wyruszali legioniści Piłsudskiego. Z Dąbrowicy pochodził poseł na Sejm II Rzeczypospolitej Andrzej Koter. Tu wreszcie, w okresie II wojny światowej, Niemcy zorganizowali obóz więzienny SS. W okresie powojennym istotne znaczenie miało utworzenie w 1950 roku parafii rzymskokatolickiej./prof. Cezary Taracha/
Spis treści:
Wstęp / 7
Radosław M. Iłowiecki, Grzegorz Janicki Główne elementy środowiska przyrodniczego wsi Dąbrowica / 9
Bogumił Szady Przynależność administracyjna Dąbrowicy (XIV–XX wiek) / 21
Anna Sochacka Wieś Dąbrowica w średniowieczu (w świetle źródeł pisanych z XIV i XV wieku) / 31
Paweł Jusiak Firlejowie z Dąbrowicy w elicie władzy Rzeczypospolitej w XVI wieku / 55
Irena Rolska Dom Panów Firlejów – o dziejach siedziby Lewartów-Leopardów w Dąbrowicy / 85
Jolanta Malinowska Dąbrowica i ród Firlejów w polsko-łacińskich epigramatach renesansowych Jan Kochanowski, Andrzej Trzecieski, Piotr Roizjusz) / 103
Cezary Taracha Geneza i początki parafii Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Dąbrowicy / 117
***
Tom 2."Z przeszłości Jastkowa.Wybrane problemy lokalnej historii"
red. Cezary Taracha
O Autorze : Praca zbiorowa
Opis: "Prawdziwy patriotyzm - jak pisał Bolesław Prus - nie tylko polega na tym, ażeby kochać jakąś idealną ojczyznę, ale ażeby kochać, badać i pracować dla realnych składników tej ojczyzny, którymi są ziemia, społeczeństwo, ludzie i wszelkie ich bogactwa". Z wielką przyjemnością oddajemy do rąk Czytelników drugi tom serii poświęconej przeszłości naszej "małej Ojczyzny". Stanowi on owoc intelektualnej pracy i badań, które owe lokalne bogactwa, często prawdziwe perełki, odkrywają. W publikacji niniejszej znalazły się studia poświęcone historii Jastkowa, a więc stolicy naszej gminy. Autorami tekstów są specjaliści reprezentujący różne dyscypliny naukowe, a wywodzący się z lubelskiego środowiska uniwersyteckiego (KUL i UMCS), którzy prowadzą badania poświęcone geografii, środowisku naturalnemu, historii, sztuce i kulturze./prof. Cezary Taracha/
Spis treści:
Wstęp/7
Grzegorz Janicki, Przemysław Mroczek, Renata Kołodyńska-Gawrysiak, Jan Rodzik/ Środowisko przyrodnicze Jastkowa i okolic/11
Anna Sochacka/Najstarsze wiadomości o Jastkowie i okolicy w źródłach pisanych (XII-XVw.)/27
Jacek Chachaj/Jastków w strukturach kościelnych na przestrzeni wieków/41
Cezary Taracha/Życie i działalność ksieni Agnieszki Jastkowskiej/61
Andrzej Przegaliński/Wokół dworu Budnych w Jastkowie. Refleksje o ziemiańskiej siedzibie na Lubelszczyźnie na przełomie XiX i XX wieku/73
Katarzyna Woch/Szkolnictwo powszechne na terenie gminy Jastków w okresie międzywojennym/89
Jan Konefał/Formy upamiętnienia pobytu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Jastkowie/ 103
Aneks: Mieczysław Janusz Poniatowski/Oddajmy hołd Legionistom poległym na naszych polach i ich Dowódcy Marszałkowi Piłsudskiemu (List)/127
Dokumenty dotyczące projektu budowy pomnika w Jastkowie/129
***
Tom 3. "Z dziejów Jastkowa i okolic. Aktywność społeczna i gospodarcza mieszkańców podlubelskich miejscowości"
Cezary Taracha (red.)
O Autorze:Praca zbiorowa pod redakcją prof. Cezarego Tarachy
Opis:W trzecim już tomie z serii „Z Dziejów Jastkowa i Okolic. Studia i Materiały” znalazły się teksty ukazujące różnorodne aspekty aktywności społecznej, ekonomicznej i kulturalnej mieszkańców podlubelskich miejscowości na przestrzeni wieków. Publikowane teksty powstały na bazie referatów wygłoszonych podczas sympozjum naukowego zorganizowanego w Jastkowie przy udziale ośrodków uniwersyteckich oraz samorządu lokalnego. Organizatorami sesji były Urząd Gminy Jastków, Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Jastkowie
prof. Cezary Taracha
Spis treści:
Wstęp (Cezary Taracha) / 7
Jacek Chachaj/Formy życia gospodarczego na terenie gminy Jastków do XVI wieku / 9
Jakub Wojciech Chmiel/Wybrane aspekty społeczno-gospodarcze Snopkowa na przełomie średniowiecza i nowożytności / 25
Andrzej Przegaliński/Zapomniane dzieje Snopkowa. Studium z historii majątku nad Ciemięgą w epoce Trzcińskich herbu Ślepowron (1755–1845) / 33
Marcin Hetman/Miejscowości gminy Jastków według mapy generała Antona Mayera von Heldensfelda / 49
Katarzyna Woch/Działalność oświatowa i społeczna Andrzeja Nowaka, kierownika Szkoły w Ożarowie / 53
Cezary Taracha/Cesarski poseł, król i papież. nakomici goście w Dąbrowicy na przestrzeni dziejów / 67
Jan Konefał/Przygoda z wierszem Józefa Czechowicza pt. Jastków / 89
***
Tom 4. "Z dziejów Jastkowa i okolic. Jastków 1915 w setną rocznicę bitwy" Cezary Taracha (red.)
O Autorze:Praca zbiorowa pod redakcją prof. Cezarego Tarachy
Opis: Czwarty tom z serii „Z Dziejów Jastkowa i Okolic. Studia i Materiały” zawiera zbiór studiów poświęconych wydarzeniom, jakie rozległy się na naszej ziemi przed stu laty, w drugim roku trwania I wojny światowej. Czytelnik znajdzie w nim teksty napisane przez kilkunastu autorów. Są wśród nich artykuły naukowe i popularne oraz wspomnienia dotyczace osób związanych z walką o niepodległość Polski. Publikowane teksty powstały na bazie referatów wygłoszonych podczas sympozjum naukowego pt. "Jastków 1915. W setną rocznicę bitwy" zorganizowanego na Katolickim Uniewrsytecie Lubelskim Jana Pawła II. Organizatorami spotkania były instytucje: Katedra Świata Hiszpańskiego, Polityki i Relacji Międzynarodowych KUL, Koło Naukowe Historyków Studentów KUL, Wójt Gminy Jastków, Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Jastkowie z siedzibą w Dąbrowicy oraz Fundacja Niepodległości i Stowarzyszenie "Słuchaj Patrz Pomagaj".
Spis treści:
Przedmowa (Teresa Kot)/7
Wstęp (Cezary Taracha)/9
BITWA POD JASTKOWEM I JEJ KONTEKSTY/11
Mariusz Kozyra/ Bitwa pod Jastkowem/13
Wanda Nowik-Pala/Walecznych tysiąc.../19
Stanisław Piotrowicz/Kalendarium Czwartego Pułku Piechoty Legionów Polskich
/21
Piotr Gawryszczak/Walki 4 Pułku Piechoty Legionów Polskich na Lubelszczyźnie i Wołyniu/37
Antol F. Sulik/Szli jak na paradzie. Kilka refleksji o 4 pułku/55
Szczepan Kalinowski/Legiony Polskie na unickim Podlasiu. W 100 rocznicę pobytu I Brygady i 4P.P/59
Anna Kalinowska/Poeci legionowi na Lubelszczyźnie 1915/71
Mieczysław Wieliczko/Ks. Stanisław Żytkiewicz - kapelan na polach Jastkowa/87
Halina Stępniak, Maria Kopycińska-Lehun/Legionista z naszych stron/93
Jadwiga Kuczyńska/O legioniście Janie Kuczyńskim i wydarzeniach w Piotrkowie w latach I wojny światowej/103
Michał Pietrzak/Antoni Pietrzak, ps.Janicki, Rola/129
Piotr Głuchowski-Fedirko/Emil Brzozowski ps. Emil, żołnierz Oddziałów Lotnych Wojska Polskiego POW/133
Elżbieta Górecka/Cmentarz legionistów w Jastkowie/141
HISZPAŃSKIE ECHA WALK NA FRONCIE WSCHODNIM I WOJNY ŚWIATOWEJ/153
Cezary Taracha/Działania wojenne na Lubelszczyźnie (VII-VIII 1915) w świetle relacji hiszpańskiego dziennika "ABC"/155
Pablo de la Fuente/I wojna światowa na ziemiach polskich w świetle wspomnień hiszpańskiego korespondenta wojennego/169
***
Tom 5. "Z dziejów Jastkowa i okolic. Dąbrowica 700 wczoraj, dziś, jutro" Cezary Taracha (red.)
O Autorze: Praca zbiorowa pod reakcją prof. Cezarego Tarachy
Opis: "Verba volant, scripta manet" - pouczają nas starożytni. Słowa ulotne są, ale to, co na piśmie, pozostaje, opierając się upływowi czasu. Siedemset lat temu, 30 listopada Roku Pańskiego 1317, mistrz Franciszek, urzędnik kancelarii Władysława Łokietka, zapisał w wydanym przez księcia dokumencie nazwę "Dabrowica". Miejscowość powstała z pewnością dużo wcześniej, wszak Dzierżek i Ostasz, jej właściciele, prezentowani są w przewileju jako "dziedzice". Musiała się więc ona znajdować w rękach protoplastów rodu Firlejów od pokoleń. To właśnie z tym znamienitym rodem magnackim związane są najlepsze czasy Dąbrowicy, od połowy XV do połowy XVII stulecia. Dziś miejscowość nasza, położona na obrzeżach Lublina, przeżywa ponowny czas rozkwitu. Równocześnie jednak w ostatnich dekadach dokonuje się głęboka przemiana jej charakteru i struktury społecznej. Dąbrowica nie jest już typowo rolniczą wsią produkującą żywność na potrzeby pobliskiego miasta. Pięknie położona, wyposażona w media oraz infrastrukturę komunikacyjną przyciąga, jak w XIV wieku, nowych osadników, którzy zmieniają jej oblicze.
Prof. Cezary Taracha.
Spis treści:
Wstęp (Cezary Taracha)/7
Piotr Plisiecki/Wokół interpretacji dokumentu lokacyjnego Dąbrowicy z 1317 roku/11
Paweł Jusiak/ Wieś Dąbrowica w rejestrach poborowych z XVI i XVII wieku/19
Irena Rolska/Zwykła czy niezwykła architektura pałacu w Dąbrowicy?/33
Andrzej Przegaliński/W źródłach zapisane. Dzieje Dąbrowicy i Płouszowic w pierwszej połowie XIX wieku w świetle dokumentów hipotecznych i notarialnych/43
Cezary Taracha/Życie kulturalne w parafii Dąbowica
. Wybrane zagadnienia/67
Pablo de la Fuente/Letnia szkółka futbolowa w Dąbrowicy/83
Hubert Łaszkiewicz/Dąbrowica - wieś XX i XXI wieku/99
***
Tom 6. "Jastków i okolice w walce o wolną niepodległą: ludzie, miejsca, wydarzenia" Cezary Taracha (red.)
O Autorze:Praca zbiorowa pod redakcją prof. Cezarego Tarachy
Opis: Sto lat mija od chwili odzyskania niepodległości przez Polskę. Jesienią pamiętnego roku 1918 dobiegała końca I wojna światowa, która postawiła naprzeciw siebie mocarstwa rozbiorowe. Ta okoliczność sprawiła że wysiłki podejmowane przez pokolenia naszych przodków mogły wreszcie przynieść upragniony wynik. Sprzyjająca koniunktura międzynarodowa, poparta akcją dyplomatyczną na Zachodzie (Roman Dmowski, Ignacy Jan Paderewski) oraz czynem zbrojnym (Józef Piłsudski), spowodowała że zwycięskie mocarstwa uznały odrodzone państwo polskie. Wielkie wydarzenia rozgrywające się w Paryżu, Londynie czy Warszawie miały swoje odzwierciedlenie w skali lokalnej, na Lubelszczyźnie. Również w Jastkowie i okolicach. Ogromne znaczenie dla obudzenia patriotyzmu i wzrostu świadomości narodowej, nie tylko z resztą na tym terenie, miała z pewnością bitwa, jaka rozegrała się na jastkowskich polach na przełomie lipca i sierpnia 1915. W niniejszej publikacji przedstawaimy zbiór tekstów prezentujących różne przejawy zaangażowania osób związanych z nasza ziemią w działalność na rzecz wolnej i niepodległej. Stanowią one pokłosie sympozjum naukowego, które odbyło się w Jastkowie w czerwcu bieżącego roku. Sympozjum znalazło się w programie obchodów stulecia niepodległości zorganizowanych przez Gminę Jastków we współpracy z różnymi środowiskami oraz instytucjami.
Spis treści:
Wstęp (Cezary Taracha)/7
Irena Rolska/Dwór w tradycji narodowej na przykładzie dworów z gminy Jastków/9
Pablo de la Fuente/Wojna polsko-bolszewicka
z perspektywy hiszpańskiej/21
Andrzej Przegaliński/Blaski i cienie pierwszych lat Niepodległej. Dzieje dóbr Snopków w latach
/21
Rafał Dobrowolski/Bracia Stanisław i Feliks Moskalewscy z Sieprawek w służbie Niepodległej/47
Maria Kopycińska-Lehun, Jacek Myszkowski/Działalność wojskowo-niepodległościowa generała Bolesława Jerzego Roi/71
Robert Wójcik/Generał Zygmunt Broniewski, ps. "Bogucki", ostatni dowódca Narodowych Sił Zbrojnych w okupowanej Polsce/87
Krzysztof Kubala/Pułkownik pilot Wojciech Kołaczkowski, dowódca Dywizjonu 303/101
Grzegorz Dwórnik/Józef Wójcik, pilot z Garbowa/115
Cezary Taracha/Jeden z wielu.Bolesław Goral i jego walka o niepodległość Polski/139
***
Tom 7. "Z Dziejów Jastkowa i okolic : Społeczna, religijna i kulturalna aktywność mieszkańców Jastkowa i okolic" Cezary Taracha (red.)
O Autorze: Praca zbiorowa pod redakcją prof. Cezarego Tarachy
Opis: Siódmy tom serii "Z dziejów Jastkowa i okolic" stanowi pokłosie kolejnego sympozjum poświęconego dalszej i bliższej przeszłości naszej "małej Ojczyzny". Tym razem przedmiotem refleksji grupy autorów reprezentujących różne obszary humanistyki stała się społeczna, religijna i kulturalna aktywność ludzi zamieszkujących podlubelskie miejscowości od epoki nowożytnej po czasy współczesne.
Spis treści:
Wstęp (Cezary Taracha)/7
Agnieszka Nalewajek/Działalność religijna osób duchownych wywodzących się z okolic Jastkowa w XVI i XVII wieku/9
Irena Rolska/Polityka kulturalna Firlejów z Dąbrowicy/21
Andrzej Przegaliński/Z rozważań nad społeczną i kulturalną aktywnością ziemiaństwa z okolic Jastkowa w epoce zaborów/33
Cezary Taracha/Gazeta parafialna "Echo Dąbrowicy"
). Ćwierć wieku posługi dla lokalnej wspólnoty/57
Magdalena Zarzeka/Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Jastkowskiej - geneza, struktura i formy działalności/87
Jakub Ordutowski/Projekt "Curia Mediaevalis" jako przykład społecznych inicjatyw na terenie Gminy Jastków/103
Pablo de la Fuente/El asociacionismo a nivel local en municipios pequeños: reflexiones, comentarios y anàlisis a partir del caso español/119
***
Tom 8. "Z Dziejów Jastkowa i okolic: Edukacja i szkolnictwo na terenie Gminy Jastków. Historia i współczesność." Cezary Taracha (red.)
O Autorze: Praca zbiorowa pod redakcją prof. Cezarego Tarachy
Opis: Kolejny, ósmy już tom serii "Z dziejów Jastkowa i okolic. Studia i materiały" poświęcony jest jakże ważnej problematyce edukacji i wychowania. Prezentowane teksty stanowią pokłsoie sympozjum naukowego, które odbyło się 23 marca 2023 roku. Sympozjum zostało zorganizowane przez Instytut Historii KUL, Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Jastkowie z siedzibą w Dąbrowicy oraz Szkołę Podstawową im. Józefa Piłsudskiego w Jastkowie.
Spis treści:
Wstęp/Cezary Taracha/7
List Ministra Edukacji i Nauki do uczestników sympozjum/9
Część pierwsza/11
Agnieszka Nalewajek/Doświadczenie pedagogiczne proboszczów parafii w Garbowie w okresie Oświecenia/13
Andrzej Przegaliński/Siłaczki i Siłacze. Z dziejów działalności oświatowej ziemiaństwa lubelskiego w okresie postyczniowego trzydziestolecia
)/29
Cezary Taracha/Szkolnictwo i edukacja na terenie Gminy Jastków w okresie II Rzeczpospolitej. Wybrane problemy/51
Część druga/63
Teresa Kot/Innowacje edukacyjne na terenie Gminy Jastków - Akademia Kultury/65
Piotr Mańka/Szkoła Podstawowa w Jastkowie dawniej i dziś/77
Krystyna Wawręta/Z kart historii Szkoły w Ożarowie - Ługowie. Lata międzywojenne/97
Dominika Tomczuk/Szkoła Podstawowa w Płouszowicach/133
Maria Jastrzębska-Szkutnik/Historia Szkoły Podstawowej im. Józefa Ignacego Kraszewskiego w Snopkowie/139
Helena Skomorowska/Szkoła Podstawowa w Tomaszowicach/145
***
Tom 9. "Z Dziejów Jastkowa i okolic: Człowiek - kultura- środowisko na terenie Gminy Jastków" Marcin Karkut (red.)
Opis: Dziewiąty tom serii "Z dziejów Jastkowa i okolic" poświęcony jest związkom człowieka oraz tworzonej przez niego kultury ze środowiskiem przyrodniczym.
W marcu 2024 r., w gościnnych murach Szkoły Podstawowej im. Józefa Piłsudskiego, odbyło się sympozjum naukowe pt. "Człowiek - kultura - środowisko na terenie Gminy Jastków". Wzięli w nim udział uczeni z lubelskich uczelni (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Uniwersytet Przyrodniczy), reprezentujący nauki humanistyczne oraz przyrodnicze, prowadzący badnia obejmujące obszar naszej "małej Ojczyzny". Na bazie wygłoszonych wówczas referatów powstały teksty, które prezentujemy w niniejszej publikacji.
Spis treści:
Słowo wstępne Wójta Gminy Jastków/7
Wstęp (Cezary Taracha)/9
Cezary Taracha/ Kilka uwag na temat przyrodniczych zainteresowań mieszkańców okolic Lublina w epoce nowożytnej (XVI-XVIII wiek)/11
Andrzej Przegaliński/Struktura dóbr ziemskich w Snopkowie w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Przyczynek do badań nad krajobrazem kulturowym Gminy Jastków w epoce zaborów/29
Piotr Czyżowski/Wpływ ekosystemów leśnych i zadrzewień na bioróżnorodność z uwzględnieniem środowiska przyrodniczego Gminy Jastków/45
Aleksandra Garbiec, Weronika Zakrzewska, Martyna Włodowska, Martyna Żarnoch/ Behawior i dobrostan psów i kotów/61
Teresa Kot/Ochrona środowiska naturalnego w Gminie Jastków/73
***
Tom 10. "Z Dziejów Jastkowa i okolic: Wojny, bitwy i miejsca pamięci. W 110 rocznicę bitwy pod Jastkowem" Cezary Taracha (red.)
O Autorze: Praca zbiorowa pod redakcją prof. Cezarego Tarachy
Opis: Z wielką satysfakcją prezentujemy publikację dziesiątego, jubileuszowego tomu serii „Z dziejów Jastkowa i okolic”. Poświęcony jest on sprawom militarnym, wojnom i walkom zbrojnym na terenie naszej „małej Ojczyzny” oraz Ziemi Lubelskiej. Stanowi owoc sympozjum naukowego zorganizowanego z okazji 110 rocznicy bitwy pod Jastkowem, która na trwałe zapisała się w dziejach lokalnej społeczności i od ponad wieku stanowi źródło inspiracji dla wielu osób oraz środowisk podejmujących różnorodne działania na rzecz upamiętniania wydarzeń z okresu I wojny światowej.
Spis treści:
Słowo od Wójta Gminy Jastków (Paweł Jędrejek)/7
Wstęp (Cezary Taracha)/9
Cezary Taracha/Wojny i walki zbrojne na terenie Gminy Jastków. Wybrane problemy/11
Andrzej Przegaliński/Refleksje o gminie Jastków w latach I Wojny światowej
). Wydarzenia - konteksty - ludzie /29
Marcin Paluch, Jakub Drączkowski/Aspekty militarne bitwy pod Jastkowem (31.07-3.08.1915 r.)
Teresa Kot, Magdalena Zarzeka/ Obchody rocznicy bitwy pod Jastkowem w 1981 roku/55
Ireneusz Sadurski/ Młodzież z Liceum Lubelskiego na polach bitewnych powstania styczniowego w powiecie lubartowskim/69
